سميره مختار الليثي ( مترجم : محمد حاجى تقى )
310
جهاد الشيعة في العصر العباسي الأول ( جهاد شيعه در دوره اول عباسى ) ( فارسى )
إلى النار فليذهب و من كان مثله * على أىّ شىء فأتنا منه نأسف « 1 » « او و هركس كه مثل اوست ، به جهنم بروند . با رفتن او چه چيزى از دست دادهايم كه برايش اندوهگين باشيم ؟ » اما ابو جعفر منصور در انتخاب وزيران خود ، دقت بسيار داشت و كسانى را كه به اخلاص و كاردانى شهرت داشتند و به خيانت يا تمايل به علويان متهم نبودند ، برمىگزيد . اين خليفه ، بر كارهاى دولت مسلط بود ، به حدى كه به وزراى خود فرصت استبداد و تحكّم يا گرايش به جانب علويان نمىداد . صاحب فخرى درباره او مىگويد : « در روزگار منصور به سبب استبداد و لياقت او و اينكه خود را از رأى ديگران بىنياز مىديد ، وزارت چندان اهميت نداشت ، و با آنكه او همواره در امور مشورت مىكرد ، هيبت و شوكتش هيبت وزيران را كوچك مىكرد . ازاينرو ، وزراى او همواره در خوف و هراس از وى به سر مىبردند و ابهت و رونقى از خود نشان نمىدادند . » « 2 » ظاهرا منصور داستان برادرش ابو العباس را با وزيرش ابو سلمه خلال ، مدّ نظر داشت ، پس بر آن شد كه قدرت وزير را محدود كند . او حتى احيانا از ترس بالا گرفتن نفوذ وزيران ، به عدم استفاده از وزير گرايش داشت . « 3 » غالب وزيران خلفاى عباسى از ايرانيان بودند . ابو سلمه اولين وزير عباسى از موالى ايرانى بود ، همچنان كه ابو أيوب موريانى ، وزير منصور نيز ايرانى و از اهالى موريان ( از روستاهاى اهواز ) بود . يعقوب بن داوود ، وزير مهدى نيز از موالى بود . همچنين برامكه و فضل بن سهل ، وزير مأمون از ايرانيان بودند و ما از گرايش غالب ايرانيان به خاندان علوى آگاهيم . تشيع يعقوب بن داوود وزير از وزرايى كه خلفاى عباسى آنان را بعد از ابو سلمه به تشيع و گرايش به علويان متهم
--> ( 1 ) . ابن خلكان ، وفيات الاعيان ، ج 1 ، ص 163 . ( 2 ) . ابن طباطبا ، الفخرى فى الآداب السلطانيه ، ص 156 . ( 3 ) . دورى ، النظم الاسلامية ، ص 219 . دكتر دورى نيز معتقد است كه نهاد وزارت در دوره مهدى تثبيت شد و سلطه آن گسترش يافت تا آنجا كه تمامى ديوانها تحت نظارت وزير قرار گرفت ، اما با وجود سلطه وسيع وزير ، هر وقت خليفه اراده مىكرد ، او را از قدرت به زير مىكشيد . ( همان ، ص 221 )